Nhắc đến Đại Lý, người ta thường nghĩ ngay đến vẻ lãng mạn của núi Thương Sơn và hồ Nhĩ Hải; nhắc đến Lệ Giang, người ta lại nhớ về sự náo nhiệt của phố cổ và những ngọn núi tuyết hùng vĩ. Thế nhưng, giữa những dãy núi trùng điệp ở vùng Tây Bắc Vân Nam, vẫn còn ẩn giấu một viên ngọc dịu dàng và thanh khiết – Hạc Khánh.
Nơi đây không có sự ồn ào, xô bồ của những điểm du lịch bị thương mại hóa quá mức, mà mang vẻ duyên dáng của một miền sông nước cao nguyên cùng nét mộc mạc, cổ kính của quê hương dân tộc Bạch. Mang theo niềm mong đợi được tìm về chốn bình yên ấy, tôi đặt chân đến Hạc Khánh, bắt đầu hành trình đối thoại với thời gian, kiến trúc và thiên nhiên.
1. Lầu Vân Hạc: Dấu ấn cổ kính giữa dòng chảy thời gian
Buổi sáng sớm, khi màn sương vẫn chưa tan hết, tôi tìm đến Lầu Vân Hạc nằm giữa trung tâm huyện lỵ.
Công trình này trước đây có tên là Lầu An Phong, được xây dựng bắc ngang qua con phố, tựa như một bậc trưởng lão đã trải qua bao thăng trầm của lịch sử, lặng lẽ dõi theo từng đổi thay của thị trấn nhỏ.
Là công trình kiến trúc tiêu biểu mang vẻ uy nghi và trang trọng bậc nhất Hạc Khánh, Lầu Vân Hạc được thiết kế theo kiểu mái hiết sơn ba tầng truyền thống, với những mái hiên cong vút vươn lên trời cao.
Đứng dưới chân lầu, ngước nhìn hệ thống đấu củng tinh xảo cùng những bức họa trang trí rực rỡ, tôi dường như có thể nghe thấy tiếng chuông sớm và tiếng trống chiều vọng lại từ hàng trăm năm trước.
Theo sử liệu, công trình được khởi dựng vào niên hiệu Chính Đức thời Minh. Dù từng bị phá hủy trong chiến tranh, lầu đã được xây dựng lại vào thời Thanh.
Ngày nay, Lầu Vân Hạc không chỉ tọa lạc trên một tuyến giao thông quan trọng của huyện lỵ mà còn là biểu tượng tinh thần của vùng đất này. Dòng xe cộ tấp nập vẫn ngày ngày đi qua bên dưới, trong khi tòa lầu gỗ cổ kính vẫn đứng đó, chứng kiến sự giao thoa hài hòa giữa kiến trúc truyền thống và nhịp sống hiện đại.
Đứng trước khung cảnh ấy, tôi cảm nhận rõ nét sự kỳ diệu của thời gian, khi quá khứ và hiện tại cùng tồn tại trong một không gian.
2. Văn Miếu Hạc Khánh: Nét thanh nhã của Nho phong giữa tường đỏ ngói vàng
Men theo những con đường mang dấu ấn cổ xưa của thị trấn, tôi bước vào Văn Miếu Hạc Khánh, nằm trong khuôn viên Trường Trung học số 1 Hạc Khánh.
Những bức tường đỏ cùng mái ngói vàng hiện lên trang nghiêm giữa bóng cây xanh, tạo nên một không gian cổ kính và thanh tịnh.
Được xây dựng từ thời Nguyên, Văn Miếu Hạc Khánh vẫn lưu giữ được phong cách kiến trúc điện đường thời Minh quý giá. Đây cũng là một trong những quần thể kiến trúc Văn Miếu có quy mô khá lớn tại khu vực phía Tây Vân Nam.
Men theo trục kiến trúc chính từ Nam lên Bắc, tôi lần lượt đi qua ao Phán Trì, cổng Đại Thành, rồi dừng chân trước công trình trung tâm là điện Tiên Sư, còn gọi là điện Đại Thành.
Công trình nổi bật với kiểu mái hiết sơn hai tầng, mái kép, quy mô bề thế, những đầu mái cong vút cùng hệ thống đấu củng tinh xảo, thể hiện vẻ đẹp đặc trưng của kiến trúc cổ Trung Hoa.
Dạo bước trong sân, ánh nắng xuyên qua những tán bách cổ thụ, nhẹ nhàng in xuống nền đá xanh. Giữa những mảng sáng tối đan xen, dường như vẫn còn vang vọng tiếng đọc sách ngân nga của các thế hệ học trò năm xưa.
Ở nơi này, thời gian dường như trôi chậm lại. Tôi bất giác cảm nhận được sự kính trọng đối với tri thức, niềm tưởng nhớ những bậc hiền triết và truyền thống tôn sư trọng đạo đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ tại vùng đất này.
3. Nhà ở dân tộc Bạch: Cuộc sống bình dị giữa tường trắng mái ngói xanh
Rời Văn Miếu, tôi thong thả bước vào khu phố lịch sử và văn hóa xung quanh, tìm hiểu những ngôi nhà truyền thống đặc trưng nhất của người Bạch tại Hạc Khánh.
Nhà ở dân tộc Bạch là một tinh hoa của nghệ thuật kiến trúc bản địa. Những bức tường trắng, mái ngói xanh cùng bố cục sân vườn đan xen hài hòa tạo nên một vẻ đẹp giản dị mà tinh tế.
Tôi bước vào một khu nhà điển hình theo kiểu bố cục “Tam phường nhất chiếu bích” – ba dãy nhà bao quanh một sân, kết hợp với bức tường bình phong đặc trưng.
Trên bức tường bình phong là những bức họa sơn thủy, hoa chim được trang trí tinh xảo, xen lẫn những câu thơ với nét chữ mạnh mẽ, thể hiện rõ vốn văn hóa và thẩm mỹ của gia chủ.
Dưới mái hiên, một chú “mèo ngói” với dáng vẻ ngộ nghĩnh đang ngồi trấn giữ trên nóc nhà. Là linh vật mang ý nghĩa cầu may và trấn trạch trong kiến trúc dân gian, đôi mắt tròn xoe của chú mèo dường như đang chào đón từng vị khách ghé thăm.
Trong sân, gia chủ trồng rất nhiều hoa lan và cây mọng nước. Ánh nắng nhẹ nhàng chiếu xuống khoảng sân giếng trời của kiểu nhà “Tứ hợp ngũ thiên tỉnh”, khiến hương hoa và hương trà quyện vào nhau, tạo nên một bầu không khí vô cùng thư thái.
Cách tổ chức không gian này không chỉ giúp ngôi nhà đón ánh sáng và thông gió tự nhiên mà còn thể hiện tình yêu cuộc sống cùng khát vọng hướng đến cái đẹp của người Bạch trong từng góc nhỏ của không gian sinh hoạt.
Dạo bước trên những con ngõ lát đá xanh, ngắm nhìn những cánh cửa và khung cửa sổ chạm khắc gỗ tinh xảo, tôi thực sự cảm nhận được nghệ thuật sống đầy thi vị mà người Bạch đã gìn giữ và truyền lại qua bao thế hệ.
4. Thảo Hải Hạc Khánh: Thiên đường chim di cư giữa miền nước biếc
Nếu Văn Miếu và những ngôi nhà cổ là linh hồn văn hóa của Hạc Khánh, thì Thảo Hải chính là đôi mắt thiên nhiên của vùng đất này.
Buổi chiều, tôi lái xe đến Thảo Hải Hạc Khánh. Khi tầm nhìn dần mở rộng, trước mắt tôi hiện ra một vùng mặt nước mênh mông, lấp lánh dưới ánh mặt trời.
Đây thực sự là một miền sông nước cao nguyên. Sông Dạng Cung cùng nhiều hồ nước và mạch suối hội tụ tại đây, tạo nên hệ thống sông ngòi, kênh rạch đan xen và mạng lưới mặt nước dày đặc.
Tôi thong thả đi dọc theo lối đi lát ván, len lỏi giữa những cánh đồng lau sậy rộng lớn. Gió nhẹ thổi qua, những bông lau đung đưa, phát ra âm thanh xào xạc dịu dàng.
Điều khiến tôi bất ngờ và thích thú hơn cả chính là nơi đây còn là thiên đường của những loài chim di cư.
Trên những bãi nước nông phía xa, vài chú sếu cổ đen đang ung dung kiếm ăn dưới mặt nước. Những đàn sếu xám và thiên nga trắng cũng tụ tập vui đùa giữa những đám thủy sinh.
Bầu trời xanh, mây trắng, mặt nước biếc cùng những cánh chim tự do đã tạo nên một bức tranh đất ngập nước cao nguyên tuyệt đẹp.
Ở nơi đây, không có sự ồn ào của phố thị, chỉ còn lại nhịp thở thuần khiết của thiên nhiên. Mọi căng thẳng dường như tan biến, tâm hồn cũng trở nên nhẹ nhàng và thư thái hơn.
Lời kết
Khi mặt trời dần khuất bóng, ánh hoàng hôn nhuộm Thảo Hải trong sắc vàng óng ánh, còn Lầu Vân Hạc phía xa hiện lên với những đường nét rõ ràng hơn giữa màn chiều buông xuống.
Chuyến đi Hạc Khánh lần này không có sự vội vã của những cuộc tham quan thoáng qua, mà chỉ có sự thong dong, thư thái khi được đắm mình trong từng khoảnh khắc.
Hạc Khánh tựa như một bài thơ văn xuôi được viết giữa miền sông nước cao nguyên. Nét thanh nhã của Văn Miếu, dấu ấn thăng trầm của Lầu Vân Hạc, vẻ tinh tế của những ngôi nhà truyền thống và sức sống duyên dáng của Thảo Hải đã cùng hòa quyện, tạo nên một bản giao hưởng đầy xúc cảm.
